Nguy cơ thế chiến lần 3 bắt nguồn từ Syria?

Đó là nhận định của nhiều chuyên gia và truyền thông quốc tế khi Mỹ cùng phương Tây ngày càng tỏ rõ quyết tâm can thiệp quân sự vào Syria.

Những gì đang diễn ra liên quan đến Syria nhắc nhớ người ta về câu chuyện của Iraq cách đây hơn 10 năm. 

Con đường đến chiến tranh

Năm 2002, HĐBA LHQ thông qua Nghị quyết 1441 yêu cầu Iraq phải hợp tác toàn diện với các thanh sát viên LHQ để làm rõ liệu Baghdad có sở hữu vũ khí giết người hàng loạt. Sau đó, trong khi Iraq liên tục bác bỏ thì Mỹ cùng đồng minh không ngừng đưa ra “bằng chứng” để khẳng định Baghdad sở hữu vũ khí giết người hàng loạt. Suốt nhiều tháng, hai bên không tìm được tiếng nói chung. Đến giữa tháng 3.2003, Mỹ đề nghị lực lượng thanh sát viên LHQ lập tức rời khỏi Iraq. Mặt khác, Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là George Bush ra tối hậu thư yêu cầu người đồng nhiệm Iraq Saddam Hussein cùng các con trai trong vòng 48 giờ phải rời khỏi tổ quốc để sống lưu vong. Kết quả sau cùng thì ai cũng đã biết, Washington và đồng minh bắt đầu “động binh”, lật đổ thành công chế độ Saddam Hussein.

Cuộc xung đột nội bộ Syria có thể bùng phát thành chiến tranh toàn diện kéo theo nhiều nước - Ảnh: Reuters

Tiêu tốn 50 triệu USD mỗi ngày

Ngày 13.6, tờ The Wall Street Journal đưa tin Lầu Năm Góc đang lên kế hoạch chi tiết để thiết lập vùng cấm bay đối với Syria. Kịch bản này từng được dùng tại Libya và là một cách thức giúp Washington giảm thiểu việc sử dụng lực lượng mặt đất can thiệp sâu vào Syria, tránh hao tổn nhân lực lẫn nguy cơ sa lầy. Theo đó, chi phí thực thi kế hoạch này lên đến 50 triệu USD mỗi ngày. Tuy nhiên, con số này chỉ mới đủ để hình thành vùng cấm bay một phần bầu trời Syria, muốn bao phủ toàn bộ Syria thì chi phí sẽ còn tăng lên rất nhiều nhưng chưa biết con số ước tính cụ thể.

Sau 10 năm, gần đây Mỹ liên tục yêu cầu Tổng thống Syria Bashar al-Assad phải thoái vị. Mới đây nhất, sau nhiều lần úp mở, Washington cũng cáo buộc Damascus sử dụng vũ khí hóa học, vốn thuộc nhóm vũ khí giết người hàng loạt, nên đã “vượt lằn ranh đỏ”. Dựa vào đó, Washington dự định vũ trang cho phe nổi dậy chống Damascus, thiết lập vùng cấm bay. Tất cả dường như sẵn sàng cho kế hoạch can thiệp quân sự của Lầu Năm Góc. 

Thùng thuốc súng nguy hiểm

Theo tờ Daily Mail, nếu Mỹ thực sự can thiệp quân sự vào Syria thì khu vực Trung Đông, vốn luôn được xem như thùng thuốc súng sẵn sàng gây nổ, có thể dẫn đến bùng phát xung đột trên diện rộng. Thậm chí, mọi chuyện có thể xấu đến mức lan ra thành thế chiến. Đó là vì hầu hết các nước lân cận Syria đều có “dây mơ rễ má” với thực trạng tại Damascus.

Lâu nay, Iran vẫn nhiều lần khẳng định sẽ luôn sát cánh cùng Syria. Thực tế thì Tehran có ảnh hưởng không nhỏ trong vùng và được xem như một cường quốc khu vực, sở hữu nhiều loại vũ khí mạnh mẽ. Theo tờ The Guardian, cựu Giám đốc Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) David Petraeus từng bị thiếu tướng Qassem Suleimani, lãnh đạo lực lượng đặc nhiệm Quds khét tiếng của Iran, “dằn mặt”. Năm 2008, thời điểm tướng Petraeus giữ chức Tổng tư lệnh Lực lượng đa quốc gia tại Iraq, ông nhận từ giới lãnh đạo cấp cao của nước này một tin nhắn được cho là do ông Suleimani gửi, có nội dung như sau: “Tướng Petraeus, ông nên biết rằng tôi, Qassem Suleimani, là người điều khiển chính sách của Iran đối với Iraq, Li Băng, Dải Gaza và Afghanistan”. Theo giới chuyên gia, thông điệp trên của Qassem Suleimani là không hề quá lời vì thông qua cộng đồng người Hồi giáo dòng Sunni, Tehran đủ sức tác động lên nội tình nhiều nước lân cận. Vì thế, nếu Tehran cũng nhảy vào cuộc khi Washington tấn công Damascus thì nguy cơ xung đột sắc tộc có thể lan rộng. Cụ thể là những bất đồng của người Sunni và người Shiite.

Mặt khác, giả định này cũng sẽ là cơ hội để các lực lượng như Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng... đồng loạt khai hỏa tấn công Israel để kéo Tel Aviv vào cuộc, tham gia chiến tranh trên diện rộng. Như thế, xung đột sẽ lại lan ra vùng bờ Tây, Dải Gaza. Tất nhiên, khu phi quân sự ở cao nguyên Golan khó có thể yên ổn và những trận đánh khốc liệt hồi thập niên 1960, 1970 sẽ tái diễn.

Bên cạnh đó, nếu Mỹ tấn công Syria thì Thổ Nhĩ Kỳ lẫn Jordan khó đứng ngoài cuộc. Nhất là khi cộng đồng người Kurd của Thổ Nhĩ Kỳ cũng hiện diện tại Syria. Nội tình Syria lại rất phức tạp với 10% dân số theo Thiên Chúa giáo luôn lo ngại một chính phủ Hồi giáo có thể hình thành sau khi chế độ al-Assad sụp đổ. Vì thế, xung đột tôn giáo, sắc tộc nhiều khả năng trở nên hỗn tạp với vô số phe phái, đủ mọi lý do. Xấu hơn nữa, Iran tiến hành phong tỏa eo biển Hormuz để kìm chân phương Tây thì kinh tế thế giới sẽ khốn đốn vì đây là tuyến đường huyết mạch cung cấp dầu khí cho toàn cầu. Những hệ lụy khi đó trở nên khôn lường.

Tất cả, như nhận xét của truyền thông và giới chuyên gia quốc tế, đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình thế giới.

Nguy cơ Nga mở cuộc chiến tranh với Ukraine ngày càng rõ nét

BizLIVE - Nguy cơ Nga mở một cuộc chiến tranh can thiệp vào Ukraine càng ngày càng rõ nét.

Ảnh minh họa.

RFI bình luận: ban hành lệnh cấm nhập khẩu thực phẩm từ Mỹ và châu Âu, đe dọa cấm hàng không dân dụng Tây phương bay ngang không phận, tăng cường lực lượng tác chiến sát biên giới Ukraine và chỉ thị cho các đơn vị "bảo vệ hòa bình" sẵn sàng chiến đấu: phải chăng ông Putin muốn phiêu lưu gây hấn với Tây phương sau khi đã sáp nhập Crimea bằng áp lực quân sự?

Nguy cơ Nga mở một cuộc chiến tranh can thiệp vào Ukraine càng ngày càng rõ nét. Đây không phải đơn thuần là quan điểm của báo chí Tây phương mà xuất phát từ những động thái đáng ngờ của chính quyền Nga trong những ngày gần đây và gây lo ngại cho giới lãnh đạo Âu Mỹ.

Chiều hôm 6/8, mặc dù đang nghỉ hè, Thủ tướng Đức Angela Merkel, người được xem là có tiếng nói "lọt tai" chủ nhân điện Kremli đã kêu gọi Vladimir Putin phải có hành động hợp tác giúp ổn định tình hình Ukraine, gây sức ép buộc phe nổi dậy thân Nga buông súng.

Tuy nhiên, lời kêu gọi không biết là lần thứ bao nhiêu có nhiều khả năng sẽ bị chính quyền Nga phớt tỉnh. Trên thực tế, Tổng thống Nga dường như muốn sử dụng biện pháp mạnh tại Ukraine trong bối cảnh phe nổi dậy càng ngày càng bị cô lập và quân đội Ukraine càng ngày càng thắng thế.

Theo Liên Minh NATO, lấy lý do tập trận, lực lượng Nga ở biên giới Ukraine từ 12.000 quân hồi giữa tháng 7 đã tăng lên 20.000, cùng với xe tăng, đại pháo và hàng trăm máy bay, tạo ra tình trạng "nguy hiểm".

Từ sau vụ chuyến bay MH17 của hãng hàng không Malaysia bị trúng tên lửa trên không phận miền đông Ukraine làm toàn bộ hành khách và phi hành đoàn 298 người tử nạn, hố sâu chia cách Nga và Tây phương sâu rộng thêm. Phe thân Nga vẫn gây khó khăn cho các nhà điều tra đến hiện trường, kéo dài thời gian truy tìm dấu vết thủ phạm.

Trong lĩnh vực kinh tế, Hoa Kỳ và Châu Âu từng bước cô lập Nga qua các biện pháp từ trừng phạt tài chính cá nhân giới quan chức, ngân hàng đến cấm vận xuất nhập khẩu mà biện pháp cuối cùng đánh thẳng vào các đại tập đoàn nhà nước từ năng lượng đến quân sự, hai ngành mũi nhọn của Nga.

Trong lĩnh vực ngoại giao, từng là kẻ thọc gậy bánh xe tại Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc, lần này nỗ lực của Nga triệu tập phiên họp "khẩn cấp" để đưa một "phái bộ nhân đạo của Nga" sang miền đông Ukraine đã bị Mỹ, Anh, Pháp khước từ.

Đại diện của Hoa Kỳ nhắc nhở đại sứ Nga tại Liên Hiệp Quốc là các phái bộ của Liên Hiệp Quốc và các tổ chức phi chính phủ đã có mặt tại chỗ, sẵn sàng gia tăng nỗ lực cứu trợ thường dân. Nhưng do lỗi của Moscow không gây áp lực với phe nổi dậy tuân thủ kế hoạch hòa bình của Kiev cho nên tạo ra tình trạng xung đột và nạn nhân chiến cuộc.

Bị chặn tại Hội đồng Bảo an, đích thân Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Choigu chỉ thị cho các đơn vị gọi là "duy trì hòa bình" chuẩn bị chiến đấu. Theo Itar-Tass, bộ trưởng Choigu lập luận "thế giới đã thay đổi tận cơ bản" cho nên lính bảo vệ hòa bình cùng sẽ phải tham chiến bất cứ lúc nào.

Tổng thư ký Liên minh Bắc Đại Tây dương NATO Anders Fogh Rasmussen hôm 8/8 đến Kiev để thẩm định tình hình. NATO lo ngại Moscow lấy cớ "đưa phái bộ nhân đạo sang Ukraine để đưa quân đánh chiếm miền đông". Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng cùng nhận định: đe dọa can thiệp quân sự của Nga đã tăng nhiều so với những ngày qua.

Tại Kiev, một phát ngôn viên quân sự cho biết Ukraine đã "điều nghiên" mọi tình huống. Trong một cuộc điện đàm vào đêm 6/8 giữa Phó tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Ukraine Petro Porochenko, hai bên tỏ ra lo ngại về ý đồ của Nga khi đòi gửi "phái bộ duy trì hòa bình" sang Ukraine và vẫn tiếp tục chuyển giao vũ khí cho phe nổi dậy.

Một cuộc đọ sức thuần túy kinh tế như biện pháp trả đũa cấm nhập khẩu nông phẩm từ Mỹ và châu Âu sẽ bất lợi cho ông Putin. Một khi thực phẩm nhập khẩu, phục vụ hơn 30% nhu cầu quốc nội, bị khan hiếm, giá cả leo thang, liệu phản ứng của người dân Nga ra sao?

Trong tình thế bế tắc này, phải chăng Tây phương trúng kế Moscow tạo cơ hội cho một cuộc can thiệp quân sự trực tiếp hoặc là chính ông Vladimir Putin túng thế phải làm liều.

Nhà văn Ukraine Yuri Chtcherbak nhận định: hòa bình hay chiến tranh là do một người duy nhất quyết định. Người đó là ông Vladimir Putin. Ông ta đã đánh mất Ukraine, mất châu Âu và Hoa Kỳ...